Koppelkansen Traject Water, Energie & Circulariteit

Er komen grote infrastructurele opgaven op onze steden af. Denk aan klimaatverandering, de energietransitie en de circulaire economie. Deze uitdagingen zijn te groot en te complex om binnen individuele sectoren (water, energie, afval) op te lossen. Dat geldt zeker voor stedelijk gebied waar de komende jaren flink wordt bijgebouwd en de ruimte in de ondergrond toch al beperkt is. Een belangrijk deel van de oplossing ligt in het creëren van synergie tussen de sectoren. In het Koppelkansen Traject werken de Gemeente Amsterdam, Waternet en Liander vergaand samen om de complexe stedelijke opgaves integraal aan te pakken: Hoe kunnen opgaven en ambities op het gebied van water, energie en circulariteit tegelijkertijd en in samenhang worden gerealiseerd?

Om te ontdekken wat er nodig is om samenwerking en synergie tot stand te brengen gaat Koppelkansen vanaf 2019 concreet aan de slag in drie casusgebieden in Amsterdam:

  • Amstelstad - Nieuwbouw in een recent gerealiseerde zakelijke omgeving
  • De 9 Straatjes - Transformatie in de historische binnenstad van Amsterdam
  • Haven-Stad - Nog te realiseren transformatie van haven naar woon-werk gebied

Lessen en updates uit het Koppelkansen Traject zullen via deze blog worden gedeeld. Onderaan deze pagina vindt u meer informatie over het Koppelkansen Traject zelf.

Recente updates vanuit de Koppelkansen

  • Alles
  • Amstelstad
  • De 9 Straatjes
  • Haven-Stad
  • Koppelkansen algemeen

‘Gracht van de Toekomst’ Sessie II: Van kernwaarden en opgaven richting schetsontwerp

Op woensdag 5 juni vond de tweede sessie van de ‘Gracht van de Toekomst’ plaats in de Universiteitsbibliotheek van Amsterdam. De sessie is onderdeel van het Koppelkansen Traject waarin de gemeente Amsterdam, Liander en Waternet samen op zoek gaan naar de beste manieren om invulling te geven aan transities en ...

‘Gracht van de Toekomst’ Sessie 1: Waardenkaarten maken met bewoners en ondernemers

Wat is waardevol in het gebied van de 9 Straatjes? Welke knelpunten zijn er? En waar liggen de kansen? Er komen grote en complexe opgaven op de binnenstad van Amsterdam af. De stad heeft vergaande ambities geformuleerd voor de energietransitie en de circulaire economie. Daarnaast staan ook klimaatverandering, de digitalisering, ...

Koppelkansen: In gesprek over systeeminnovatie, urgentie en regisseurschap

In het Koppelkansen Traject zoeken Liander, Waternet en de gemeente Amsterdam naar mogelijkheden om de verschillende stedelijke opgaven en transities samen en integraal te realiseren. Samenwerking, synergie en nieuwe oplossingen komen echter niet zomaar tot stand. In de huidige situatie “optimaliseert iedereen vooral voor zichzelf” en is er nog te ...

9 Straatjes: De Gracht van de Toekomst

De gracht van de toekomst, hoe ziet die eruit? Amsterdam staat aan de vooravond van een aantal omvangrijke veranderingen. De stad heeft vergaande ambities geformuleerd voor de circulaire economie en de energietransitie. Tel daar de klimaatverandering, de digitalisering, de uitbreiding van het elektriciteitsnetwerk en het vervangen van riolering, kademuren en ...

Koppelkansen gaat van start, nu echt!

Zoals bekend komen er grote nuts-opgaven op de stad af: klimaatadaptatie, de energietransitie, de circulaire economie en de digitale stad. Deze uitdagingen zijn te groot en te complex om mono-sectoraal op te kunnen lossen. De sleutel ligt in samenwerking tussen de sectoren. In het Koppelkansen Traject pakken de gemeente Amsterdam, ...

Ritmes, de hartslag van de Stad

In de energietransitie naar circulaire wijken van de toekomst zullen opslagsystemen en cascaderen een grote rol gaan spelen om met duurzame technologieën aan de slag te gaan. Deze conclusie van mijn onderzoek ontstond door ArenApoort West liggend in Amsterdam centraal te stellen in mijn onderzoek. Het is een gebied dat ...

Koppelkansen: Lessen uit 1ste co-creatie sessie De 9 Straatjes

“Leuk, maar uiterst complex” Deze typering zou op allerlei zaken van toepassing kunnen zijn, maar is bij uitstek geschikt om de opgave te omschrijven waar we hier mee aan de slag gaan: in hoogstedelijke omgeving gezamenlijk werken aan duurzaamheidstransities op het gebied van energie, water en afval. Dat is de ...

Oefensessie Co-creatie Waternet: Afdeling Assetmanagement proeft en krijgt de smaak te pakken

“De mensen hier laten zich lastig in een hokje plaatsen. Ze denken graag erbuiten. Dit soort ontwikkelingen sluit daar goed bij aan.” Op 14 november waagde de afdeling Assetmanagement Waterketen van Waternet zich aan een oefensessie co-creatie. De sessie vond plaats in het kader van een afdelingsuitje. De bijeenkomst in ...

Koppelkansen: casusgebieden Amstelstad, De 9 Straatjes & Haven-Stad in het kort

© OpenStreetMap: gegevens beschikbaar onder de Open Database License Het Koppelkansen Traject gaat aan de slag in drie concrete casussen in Amsterdam. In de toekomst kan het aantal casussen worden uitgebreid, zowel binnen als buiten de Metropoolregio Amsterdam. Amstelstad In Amstelstad wordt gewerkt aan de ‘Straat en de Wijk van de ...

Koppelkansen: Lessen uit 1ste co-creatie sessie Havenstad

“Onbewust onbekwaam --> bewust onbekwaam --> bewust bekwaam” Dit is de ontwikkeling die we willen doormaken als het gaat over de integrale aanpak van stedelijke duurzaamheids-opgaven zoals klimaatverandering, circulariteit en de energietransitie. In feite zitten we midden in dit proces; we zijn ons steeds meer bewust van onze onbekwaamheid wat ...

Koppelkansen: Lessen uit 1ste co-creatie sessie Amstelstad

“Het is momenteel een wildwesten in de ondergrond“ Ook al moeten de eerste ondergrondse cowboys nog gesignaleerd worden, het is duidelijk dat de toestand van de Amsterdamse ondergrond en de veelheid aan maatschappelijke opgaven die zich aandient, vraagt om nieuwe vormen van samenwerking tussen stakeholders die zich tot nu toe ...

In het Koppelkansen traject werken de Gemeente Amsterdam, Waternet en Liander samen aan een duurzame, toekomstbestendige stad. Dit reikt verder dan het ontwerpen van nieuwe (gekoppelde) infrastructuur. Het gaat in brede zin over het tot stand brengen van innovatieve vormen van samenwerking tussen de sectoren en het bevorderen van systeemverandering. In 2018 is er gezamenlijk gewerkt aan de vormgeving van een co-creatietraject. Hierin kunnen de partijen op een creatieve, constructieve en wetenschappelijk gegronde manier over de eigen sectorale grenzen heen leren kijken om samen tot slimme, integrale oplossingen te komen. Daarbij is cruciaal dat de grote maatschappelijke opgaven (energietransitie, klimaatadaptatie, circulaire economie) als uitgangspunt dienen. Dit maakt meervoudige waardecreatie mogelijk; het ontwerpen van oplossingen die bijdragen aan meerdere opgaven en ambities tegelijk.

Over de sectorale grenzen heen kijken

Samen concreet aan de slag

Vanaf 2019 is Koppelkansen aan de slag gegaan in drie casusgebieden in Amsterdam: Amstelstad, De 9 Straatjes en Haven-Stad. In iedere casus wordt samengewerkt in ontwerp-ateliers. Elk atelier levert ontwerpen voor één van de casusgebieden, zoals een integraal straatprofiel voor Amstelstad of een uitgewerkte koppelkans tussen de afvalopgave en aardgasvrij voor De 9 Straatjes. Het ontwerpproces wordt opgevat als een iteratief leerproces: ideeën worden gaandeweg uitgewerkt, waarbij inzichten van betrokkenen en ervaringen elders leiden tot aanpassing van het ontwerp. De methodiek ‘Reflexief Interactief Ontwerpen (RIO)’ dient hierbij als leidraad. RIO stelt dat onduurzaamheden vaak geen wetmatigheden zijn, maar het historisch product van een bepaalde ontwikkelingsgang. Door anders te ‘denken’, te ‘ontwerpen’ en te ‘doen’ kunnen bestaande onduurzaamheden worden geminimaliseerd en nieuwe, duurzame oplossingen ontstaan.

Inzichten die in de loop van het traject worden opgedaan zijn niet alleen relevant voor de metropoolregio Amsterdam. Het is nadrukkelijk ook de bedoeling handvatten te bieden om elders (en in de toekomst) koppelkansen te realiseren. Alle lessen en inzichten worden daarom verwerkt in een cursus ‘Werken aan Systeemtransities’. Deze cursus bestaat in principe uit online, open access cursusmateriaal gecombineerd met een aantal fysieke cursusbijeenkomsten. Het is de bedoeling de cursus in 2020 en 2021 tweemaal aan te bieden, om vervolgens op grond van de ervaringen een definitief cursusaanbod te kunnen doen. De cursus is gericht op werknemers van gemeenten en nutsbedrijven, en moet relevant zijn voor verschillende geledingen binnen de organisatie. De cursisten zullen aan de slag gaan met een eigen casus. Op die manier dragen de opgedane lessen direct bij aan verandering in de praktijk.

Werken aan Systeemtransities (cursus)

Contact

Hebt u een vraag of een opmerking naar aanleiding van deze blog? Of ziet u mogelijkheden voor samenwerking? Neem dan contact op met:

Joeri Naus (j.naus@uva.nl) - Onderzoeker Co-creatie Traject Circulaire Gebiedsontwikkeling