Casusgebied: Tuindorp OostzaanOost
Complexe opgaven aangaan vanuit integrale samenwerking
Casus in het kort
Periode: 2025 - 2028 (Project Bodem voor de buurt)
Samenwerkingspartners: Gemeente Amsterdam, de Universiteit van Amsterdam, Hogeschool van Amsterdam, ONE Architecture, onderzoeksbureau Muzus, woningcorporatie Ymere, Kenniscentrum Bodemdaling en Funderingen, Waternet, en de bewoners, ondernemers en instellingen van Tuindorp Oostzaan Oost.
Koppelkans:
De integrale samenwerking van de partners voor deze wijk vindt plaats in het project Bodem voor de Buurt. Dit project draait om samen slimmer doen door opgedane inzichten en kennis open te delen en het te vertalen naar toepasbare lessen voor andere wijken. Daarnaast worden bewoners actief betrokken en werken zij mee aan concrete verbeteringen in hun buurt, wat zorgt voor een sterkere verbinding.
Dit project sluit naadloos aan bij de missie van Slim*: leren van praktijkervaringen, kennisuitwisseling tussen professionals, het versterken van netwerken rond gebiedsgericht werken, en het betrekken van bewoners door een buurtaanpak.
Korte schets uitdaging & context
De wijk Tuindorp Oostzaan Oost kampt met een lastige en broze bodem. De grond zakt, het grondwater staat hoog en stroomt moeilijk weg, en bij hevige regenbuien hebben bewoners steeds vaker last van wateroverlast. Ook heeft het negatieve gevolgen voor de natuur. Zo kunnen bomen niet wortelen en makkelijker omvallen.
Daarnaast werd deze wijk ooit gebouwd als tijdelijke arbeiderswijk voor havenarbeiders, maar een eeuw later staan de huisjes er nog steeds. Ze zijn niet op palen gefundeerd, maar op betonnen platen die op de slappe bodem van kleigrind staan dat inklinkt en lager ligt dan de wijken eromheen.
Deze kwetsbare bodem dat zorgt voor veel uitdagingen. Het biedt nu de kans om samen te werken aan een toekomstbestendige en veerkrachtige buurt.
De aanpak
Om dit veelzijdige en complexe probleem aan te pakken is het Project Bodem voor de Buurt gestart. Dit project heeft als doel om een sterke en gezonde bodem te creëren dat zorgt voor een fijne, veilige en groene leefomgeving. Dit project duurt 4 jaar (2025-2028) en is begonnen op 3 plekken waar snel aan de slag kan worden gegaan. Dit zijn het Plejadeplein, de Meteorenweg en rondom de huizen.
Het Plejadenplein
Dit is een centrale ontmoetingsplek met een iconisch pierenbadje. Hier wordt gewerkt aan een nieuwe inrichting die regenwater beter opvangt en afvoert. Tegelijkertijd wordt gekeken hoe het plein socialer en groener kan worden met meer schaduw- en zitplekken.
De Meteorenweg
Deze straat, ten zuiden van het Plejadenplein, krijgt een nieuw ontwerp om ook daar de waterafvoer te verbeteren. Naast het beter wegstromen van het water moet het ontwerp ook zorgen voor het plaatsen van meer groen en het prettiger maken van de straat voor de bewoners.
Maatregelen huis en tuin
Samen met bewoners wordt gekeken naar wat zij zelf kunnen doen: tegels eruit, meer beplanting, of andere maatregelen om regenwater beter te laten weglopen.
Wat is het gewenste resultaat?
Het streven is om een fijne en gezonde leefomgeving waar te maken dat Tuindorp Oostzaan verdient. Dat betekent een sterkere bodem en minder wateroverlast, meer groen dat beter tegen regen en droogte kan, én betere, mooiere en veiligere plekken voor bewoners om elkaar te ontmoeten.
Het Project voor de Bodem werkt daarom niet alleen aan een sterke bodem en een klimaatbestendigheid gebied, maar ook een sterkere buurt én verbondenheid.
Wat is hier voor nodig?
Internationale en nationale samenwerking
- Het project Bodem voor de Buurt is onderdeel van het Europees samenwerkingsverband Ground for Wellbeing met onder meer steden in Roemenië, Denemarken en Spanje. Deze internationale samenwerking helpt om goede voorbeelden en alternatieve werkwijzen te vergelijken en kennis te delen over waterbeheer, klimaatadaptatie en participatie. De uitwisseling helpt om lessen te halen die toepasbaar zijn in Amsterdam en andersom.
- Daarnaast valt project Bodem voor de Buurt binnen een Europees Subsidieproject. Bewoners, onderzoekers, ontwerpers en de gemeente slaan hier de handen ineen. Ze onderzoeken wat er nodig is om de wijk beter bestand te maken tegen klimaatverandering, én hoe dat kan bijdragen aan meer verbondenheid in de buurt.
- Binnen Amsterdam werkt de Gemeente samen met onder meer Waternet, Ymere, de Universiteit en Hogeschool van Amsterdam, het kenniscentrum Bodem en Fundering, Muzus (voor participatie) en One Architecture (voor het ontwerp). Ook de GGD Amsterdam denkt mee over de sociale dimensie.
Het is uniek dat zoveel partijen hier echt samen investeren. Ze brengen niet alleen hun expertise in, maar ook tijd en betrokkenheid. Dat maakt het project sterk.
Kennisontwikkeling: onderzoeken met oog voor mens én natuur
Naast de technische onderzoeken naar grondwaterstanden en hittestress, lopen er innovatieve studies die de sociale en ecologische kant belichten. Zo onderzoekt de Universiteit van Amsterdam het ‘ritme’ van het Plejadenplein: hoe het plein door bewonersgroepen en zelfs door de natuur wordt gebruikt in de verschillende seizoenen. Dit ritmeonderzoek helpt om de ontwerpkeuzes aan te laten sluiten op verschillende groepen en gebruiksmomenten.
Een ander onderzoek, uitgevoerd door het instituut Zoop, geeft ook ‘niet-menselijke bewoners’ zoals planten, dieren en micro-organismen een stem bij de herinrichting.
De Hogeschool van Amsterdam bekijkt tot slot hoe bewoners het proces ervaren: voelen zij zich betrokken, gehoord en geholpen? Deze inzichten helpen om toekomstige projecten socialer en effectiever te maken.
Kennisdeling: leren voor de toekomst
Een betere bodem begint met kennis. Alle onderzoeken en ervaringen uit Tuindorp Oostzaan Oost worden gedeeld via open platforms, kennissessies en publicaties, zodat ook andere stadsdelen en steden kunnen leren van deze aanpak.
Kracht van verbinding
Naast kennisdeling is de verbinding met bewoners een belangrijk doel. Tuindorp is een wijk met veel sociale huurwoningen en bewoners met uiteenlopende achtergronden. Door samen te werken aan iets concreets – een plein, een tuin, een betere bodem – ontstaat er ook meer onderlinge verbinding.
Muzus (een ontwerpbureau voor sociale vraagstukken) organiseert participatiebijeenkomsten waarin buurtbewoners hun ideeën delen over het ontwerp van het plein en de straat. De Gemeente houdt via nieuwsbrieven, de website Bodem voor de Buurt en lokale media de bewoners op de hoogte van de voortgang.
Welke buurtaanpak ken jij?
Deel je kennis en ervaring!
Meer weten?
Slim* ontwikkelen we in de praktijk, en het is teamwork. Wil je meer weten over gebieden, deze aanpak en het netwerk? Neem contact op met de verbinders in het kernteam.