Organisatie-ontwikkeling
Hoe creëer je een proces voor het ontwikkelen en realiseren van systeeminnovatie?
Koppelkansen is in het leven geroepen door Waternet, Liander en gemeente Amsterdam om slimme integrale oplossingen te verkennen en te onderzoeken in de toepassing van de praktijk. Omdat het hier om een innovatieproces gaat, en samenwerking bovendien over eigen organisatiegrenzen heen loopt, past een projectmatige aanpak niet. Er wordt in Koppelkansen geïnnoveerd op techniek, maar ook op het proces van samenwerking; binnen de organisatie, zowel als tussen organisaties.
Ruimte creëren voor innovatie
Koppelkansen maakt in de integrale samenwerking gebruik van het creatiemodel uit Design Thinking, de 'double diamond'. In de toepassing van dit model worden (ideeën over) oplossingen gezamenlijk uitgewerkt en herhaaldelijk getoetst aan de behoeften en wensen van samenwerkende partijen. Hierdoor ontstaat ruimte voor vernieuwing van de oplossingen (zowel technisch als het samenwerkingsproces) die we gewend zijn te gebruiken. Tegelijkertijd worden door die vernieuwingen meervoudige waarden gecreëerd: waarden die verder gaan dan alleen het financiële plaatje of de efficiency-winst.
Op basis van ervaring uit haar praktijkcases en met de RIO-methodiek ontwikkelde Koppelkansen een eigen benadering: Wezenlijke Winstpunten. De kern van deze aanpak is dat het specifiek beoogt systeembarrières te verzachten of weg te nemen, door methodisch op zoek te gaan naar relatief korte termijn te verwezenlijken kleinere stappen van systeeminnovatie. Deze 'winstpunten' blijken dan aan te zetten tot verdergaande structuuraanpassingen op langere termijn.
Systeembarrières identificeren
In praktijkcases worden vaak systeembarrières ervaren die de realisatie van winstpunten in de weg staan. Het Koppelkansen kernteam identificeert en onderzoekt de aard daarvan.
Winstpunten formeren
Het kernteam vormt praktijkteams om de Wezenlijke Winstpunten in een case te identificeren.
Reflecteren op voortgang
Het team monitort en reflecteert op aanpak en portfolio: wat gaat goed, waar lopen we tegenaan wat kan beter? De uitkomsten worden meteen van waarde gemaakt in de volgende iteratie van de innovatieontwikkeling.
Uitdagingen aan het veld
Op deze plaats delen we onze inzichten uit de praktijktoepassing van nieuwe werkwijzen. Met betrekking tot organisatie-ontwikkeling gieten we die inzichten in een aantal uitdagingen aan het praktijkveld:
Verantwoordelijkheid delen in plaats van ver-delen
In onze praktijkcases zien we dat, door hoe partijen gewend zijn projecten te organiseren, verantwoordelijkheden opgesplitst worden en verdeeld raken over vele partijen, waardoor verzuiling ontstaat. In de Wezenlijke Winstpunten aanpak reageren we daarop door verantwoordelijkheid juist te integreren, zodat ...
Leg de focus op optimalisering van de samenwerking
In de gebruikelijke manier van werken hebben we de neiging alle focus te leggen op de optimalisatie van bestaande werkprocessen. Maar met de Wezenlijke Winstpunten aanpak zijn we gaan ervaren dat er vanzelf duurzame efficiency winsten ontstaan wanneer de focus wordt verschoven naar het herontwerpen van processen en vooral de wijze waarop wordt samengewerkt.
Maak wet- en regelgeving die een integrale werkwijze faciliteert
Dit is onze uitdaging aan overheden: in de praktijk merken veel organisaties, teams en projectuitvoerders dat het ontstaan van systeeminnovaties die preferent zouden zijn, in de weg gezeten door wet- en regelgeving. Er is behoefte aan experimenteerruimte waarin innovaties ontwikkeld kunnen worden en een intensievere samenwerking met overheden om passende wet- en regelgeving te ontwikkelen.
Leer de taal van de transitie
Buiten deze uitdagingen aan de systeemwereld, merken we op dat het nog ontbreekt aan een taal, de kennis en een markt voor meervoudige waardecreatie. We zien het als één van de rollen van Koppelkansen om de ontwikkeling daarvan te stimuleren.
De ervaring in Koppelkansen is, dat wanneer deze systeembarrières kunnen worden verbonden aan de Wezenlijke Winstpunten-aanpak, het systeem wel degelijk structureel kan veranderen.
Koppelkansen & Wetenschap
De Wezenlijke Winstpunten-aanpak wordt doorontwikkeld binnen het Kennisactieprogramma. In dit programma wordt kennis gecreëerd uit de samenwerking tussen wetenschap en praktijk. Praktijkvernieuwers, bestuurders en onderzoekers werken actief samen om systeeminnovaties te ontwikkelen en bevorderen. Koppelkansen is met haar casusgebieden één van de (vijf) contexten binnen dit programma waarin kennis en praktijk elkaar ontmoeten ontwikkeld.
Blijf op de hoogte!
Wil je meer weten over het ontwikkelen en toepassen van (systeem)innovatie? Verbind je aan het netwerk! Abonneer je op onze nieuwsbrief en wordt uitgenodigd voor events.
Berichten over
organisatie-ontwikkeling
Samenwerken in een tijd van schaarste
Hoe zorg je dat stedelijk programmeren niet een kader blijft, maar juist de motor wordt achter concrete buurtaanpakken? En hoe verhouden deze lokale initiatieven zich tot de grote transities van deze tijd, zoals de energietransitie?
Lessen van Koppelkansen
Op 27 november 2025 werd het traject Koppelkansen (2018-2024) feestelijk afgesloten met een inspirerend rondetafelgesprek. Betrokkenen van het eerste uur vertelden meer over praktijkvoorbeelden zoals…
Lunchlezing: Anders werken aan transities
Op donderdag 20 november verzamelden ruim zeventig professionals uit gemeentelijke organisatieonderdelen, samenwerkingspartners en onderwijsinstellingen zich in de congreszaal van de Voormalige Stadstimmertuin voor een lunchlezing…
Kansenboek Gracht van de Toekomst is nu al méér dan een boek
Op 23 november is het Kansenboek Gracht van de Toekomst enthousiast ontvangen door de directeuren, Ivo Visser (PBK), Jean-Paul Rocour (Stedelijk Beheer, V&OR), Huibert Baud…
Koers 2023: van idee naar resultaat
Nu diverse systeeminnovaties vanuit Koppelkansen de praktijk dichter naderen, is doorontwikkeling van kansrijke innovaties belangrijk. Het kernteam heeft, vanuit het brede programma, een aantal projecten…
Durf jij missiegedreven te escaleren?
Marloes Michels, afdelingshoofd Expertise bij de directie Ruimte en Duurzaamheid van de Gemeente Amsterdam, ziet vruchtbare grond voor het realiseren van de klimaat- en energietransitie…
‘Het moment voor meer sturing op integraliteit is nu’
Saskia de Haas (directeur assets Waternet) ziet de uitdagingen in de transitie naar een duurzame stad steeds groter worden nu resources onder druk komen te…
Implementatie vraagt om eigenaarschap en sturing
Koppelkansen werkt ‘van inspiratie naar implementatie’. Het kernteam zoekt meer aansluiting met de lijnorganisaties en opdrachten. Dat levert weer nieuwe vragen: hoe agenderen we een…
Uit het Lab, de organisatie in!
Nu we instrumenten zoals het Integraal Gebiedsplan en het Uitlegschema in handen hebben om integraal te kunnen werken, verdient de implementatie ervan onze volle aandacht.…